terug naar Linda-Maria Birbeck Hiphop motiveert jongeren in Overvecht

Documentair fotografe Linda-Maria Birbeck is gefascineerd door de hiphop cultuur in Overvecht.
Samen met hiphopjournalist Saul van Stapele woonde zij afgelopen november een freestyle bij van de rappers Kyteman, Pax en Reazun in hun woon–werkruimte aan de Kasaidreef.
De foto's die Linda-Maria van hen maakt voor de serie ‘Onze Casa In Overvecht’ zijn op deze site te zien in ‘Showroom’. 

Hieronder het artikel van Saul van Stapele: 

Een jongerenwerker die hiphop gebruikt om met jongeren uit de wijk te communiceren en muzikanten die op de tiende etage van een flatgebouw open huis houden voor nieuw talent uit de buurt. Hiphop is in Overvecht een bron van motivatie en inspiratie.

OVERVECHT – In de piepkleine slaapkamer van producer Kyteman (20) op de tiende etage van de flat aan de Kasaidreef drommen de rappers van vanavond samen om de beat te keuren die Kyteman zojuist heeft gecomponeerd. Ze passen amper in het kamertje. Op de grond ligt een matras, voor het raam hangt een scheef hangend rietgordijn. De productie van Kyteman is stevig, met een zware baslijn en een pianodeun die steeds wordt herhaald. Huisgenoot Reazun, een Franstalige rapper van 23: “Ik denk dat het zonder die piano doper is, eigenlijk…”
De muren van het appartement waar Kyteman, Reazun en spin-in-het-Utrechtse-hiphopweb ParAdoX (27) samenwonen, zijn beplakt met stickers en promotieposters van allerhande albums, feesten en concerten die vaak een link hebben met de hiphopscene in de Domstad. ParAdoX is rapper van de energieke hiphopband Illicit en het afgeleidde duo Pax & Pry en de drijvende kracht achter stichting Habek! die tot doel heeft gelijkgezinde, vaak minder zichtbare hiphopartiesten te promoten, met nu nog een nadruk op acts uit Utrecht. Ook gooien ParAdoX en zijn huisgenoten de deur van hun appartement regelmatig open voor een jamsessie met jong hiphoptalent uit de buurt. 

Freestyle

Terwijl Kyteman nog wat verder sleutelt aan zijn compositie, verzamelen de rappers zich in de woonkamer voor een opwarmende freestylesessie. Bij een freestyle verzinnen de rappers hun teksten ter plekke op een instrumentale beat. ParAdoX noemt het freestylen in een cipher – een kring rappers – een positieve en creatieve variant van de bekendere rapbattle, waarbij rappers elkaar proberen te verslaan door te hameren op het eigen vakmanschap en dat van de ander door het slijk te halen. “Dat komt toch vaak neer op ‘ik heb je moeder geneukt; niet interessant. Hier nemen we echt rappend de week door: vertel maar wat je gedaan hebt. Omdat je elke keer weer beter voor de dag wilt komen, groei je dan snel als rapper.”
Rapper Thijmen (27) is net afgestudeerd in de rechten en gaat sinds kort dan ook door het leven als Mr. T. “Eindelijk heb ik een rapnaam,” grapt de rapper die in Utrecht middels diverse rapbattles zijn reputatie opbouwde. Hij roemt Overvecht als een ‘opvallend gastvrije wijk’ en hamert erop dat hiphop voor hem een veel positievere lading heeft, dan voor mensen die het alleen via de media volgen. “Domme shit verkoopt, dus denken mensen dat hiphop domme shit is. Maar hier in Utrecht verenigt het mensen.” Dan ontspint zich een indrukwekkende rapsessie waarbij de rappers letterlijk met elkaar converseren via hun raps. Zo rapt ParAdoX met zijn fluwelen stem in het Engels dat Thijmen hem vertelt heeft dat zijn baas hem hoofdpijn bezorgde en reageert Thijmen in het Nederlands rappend met: “Ik ga geen uitkering aanvragen/dat doe ik niet zo snel (…) ik ben op zoek naar iets waarmee ik de wereld kan beïnvloeden richting het goede…” Dat geldt ook voor ParAdoX. “Let’s spark this/and do something about this darkness…”
Zeker niet alle rappers kunnen freestylen en onder de rappers die het wel kunnen, zijn er nogal wat die snel terugvallen op standaardzinnetjes en scheldwoorden. Het is verbluffend hoe de sessie in deze flat in Overvecht zich daarvan onderscheidt. De sfeer is ronduit positief en opbouwend. Zelfs wanneer een van de beats stopt, blijven de jongens rappen, joints doorgeven en op elkaars teksten reageren. Er wordt volop geëxperimenteerd met rijmschema’s en de kritiek is altijd opbouwend (‘Misschien kun je beter…’) en geen moment denigrerend, of het nu om een gevestigde rapper gaat of een nieuwkomer van 17. ParAdoX: “De jongeren houden ons scherp en wij kunnen hen wat bijbrengen. Het belangrijkste wat ik ze wil leren, is dat ze hun raps een betekenis mee moeten geven en dat ze zichzelf moeten zijn in de muziek.”
Sorry zeggen
El Hassan Touh (30) is jongerenwerker in Overvecht. Hij werkt voor Cumulus Welzijn met een groep jongens tussen 12 en 14 jaar aan rapteksten. Volgens de voormalige drummer is hiphop een uitgelezen “instrument om aan jongeren te laten zien dat er meer is dan wat ze tegenkomen op straat. We stellen altijd een thema centraal bij het schrijven, zoals liefde of vrijheid. Dat kan een eye opener zijn, zoals wanneer ze een tekst maken over Overvecht die veel positiever is dan hoe men in het algemeen over deze buurt denkt.”
Voor de jongerenwerker is hiphop een middel dat jeugd aanspreekt en dat hij kan gebruiken voor een ander doel: de jongeren motiveren en leren nadenken en organiseren. Hij zat zelf ooit in een band die uit een buurthuis voortkwam. “Ik heb ze in eerste instantie zelf begeleid, omdat ik het in het begin niet zo belangrijk vond dat hun techniek helemaal klopte. Ik was al lang blij dat ze op een podium durfden te staan om hun ding te doen. Sinds kort helpen rappers uit de wijk mee om ze bijvoorbeeld wat meer te leren over timing en dat soort dingen.”
In de woonkamer van Pax en kompanen wordt gediscussieerd wat het thema zal zijn van de rap die ze, met acht regels per persoon, vanavond zullen schrijven. De beat die Kyteman heeft uitgewerkt, klinkt onophoudelijk door de speakers. De 18-jarige Tivo zegt dat hij er een depressief gevoel bij krijgt: “Dat is juist het lekkere, daar kan ik echt wat in kwijt.” De 17-jarige Hazjir was al begonnen aan een lofzang op Utrecht maar dat vindt ParAdoX niet zo interessant: “Dat hebben we eerder gedaan.” Thijmen vindt het een mooie beat voor een tekst vol drama en Reazun denkt dat vooral lekker kritiek spuien is op de duistere klanken. Maar wanneer Kyteman het gezelschap vraagt of ze wel eens in een tekst ‘sorry’ hebben gezegd voor iets, is iedereen direct overstag.
Thijmen: “Dat is wel confronterend…” Hazjir: “Dus het wordt een beetje een ‘je eigen fouten onder ogen zien’-track?”
Thijmen: “Dat is heel subjectief. Je kunt ook zeggen: sorry dat ik niet aan je verwachtingen voldoe.” Daarna zitten de rappers allemaal in hun eigen trance hun tekst te schrijven, zachtjes voor zich uit rappend in diverse talen, terwijl ze soms elkaar vast een strofe laten horen en de melancholische beat maar doorgaat. De 18-jarige Tivo is het snelst klaar. ParAdoX, enigszins bestraffend: “Niet te makkelijk, hé, Tivo…” De jongen schudt zijn hoofd. “Nee man, het is diep!” ParAdoX lacht breed en geeft de rapper een stimulerende vuistgroet. “Mooi, man.”