terug naar Klaas van Gorkum en Iratxe Jaio Klaas van Gorkum en Iratxe Jaio
winter en voorjaar 2008

Klaas van Gorkum (1975) en Iratxe Jaio (1976) gebruiken vaak bestaande formats afkomstig uit de film- en televisiecultuur om op een speelse manier bewoners bij hun kunstprojecten te betrekken.
In de Haagse wijk Transvaal stelden zij bij het mobiele projectbureau OpTrek een tv-programma OpTV samen: een combinatie van homevideo’s van bewoners en kunstfilms. De tv-zender was te bewonderen op locatie, in een speciale door kunstenaars ontworpen uitbouw aan de gevel. Tijdens de opening was er binnen een live studio ingericht. Hier konden bezoekers hun eigen programma maken. Kinderen begonnen spontaan te rappen en een buurman greep zijn kans om het publiek te vertellen dat hij het niet eens was met de sloopplannen van de gemeente. Alle opnames waren onmiddellijk op het scherm aan de buitenkant van het huis te zien. Een Open Studio programma dat veel buurtbewoners trok, en wegens groot succes herhaald werd.

Blue screen
Voor het project Meanwhile, in the living room... onderzochten Van Gorkum en Jaio de spanning tussen de publieke en de persoonlijke betekenis van de huiskamer. Via het beeldscherm, met reality tv, soaps en sitcoms, komen immers steeds meer huiskamers van anderen ongevraagd onze huiskamer binnen. Wat voor invloed heeft dat?
Het werk bestond onder meer uit een installatie voor de tentoonstelling Home in TENT, Rotterdam. Door gebruik te maken van de blue screen techniek (bij televisie onder meer gebruikt voor de presentatie van het weerbericht) werd het publiek tegen een neutraal blauwe achtergrond gezet, en vervolgens ‘geplakt en geknipt’ in een huiskamer in de buurt. Op een tv-scherm konden zij zichzelf bewonderen als bewoner van die onbekende huiskamer, en aansluitend konden zij de echte huiskamer, in de Witte de Withstraat, bezoeken om er samen naar video’s te kijken.

Maatschappijkritiek
‘In een samenleving waarin niets zo grillig is als de werkelijke betekenis van ‘leefbaar’, houdt de Zombie ons een spiegel voor. Hij confronteert ons met onze opvattingen over menselijkheid, burgerschap en participatie’, stellen van Gorkum en Jaio.
Voor In Overvecht lieten zij zich inspireren door zombiefilms en het daarvan afgeleide fenomeen Zombiewalk.  Zij gingen daarbij uit van Dawn Of The Dead, een horrorklassieker uit 1978. Deze film, met zijn combinatie van vermakelijke horror en onderhuidse maatschappijkritiek, vormde een uitstekend draaiboek voor ‘In Overvecht’, vinden Van Gorkum en Jaio: ‘De zombie is als “literaire” figuur niet alleen herkenbaar en toegankelijk, maar vormt ook interessante aanknopingspunten voor het ontwikkelen van verschillende denkbeelden over het leven in de wijk, en het gebruik van de openbare ruimte.’
Gedurende de werkperiode onderzochten Klaas en Iratxe een aantal thema’s uit de film door middel van workshops. De Overvecht Zombiewalk die zij vervolgens op 19 april 2008 organiseerden trok ruim vijftig deelnemers. Kinderen en volwassenen van binnen en buiten Overvecht sloten zich aan bij dit evenement. Omstanders langs de route en in het winkelcentrum reageerden met humor en belangstelling. Hoewel de wandeling zelf maar een uur duurde, nam het evenement de hele zaterdagmiddag in beslag. Het uitgebreide voorbereidingsritueel met grimeurs en nepbloed in buurthuis Transit, de muziek van looporkest Tegenwind en de nazit met onder meer een optreden van trash-rocker El Zombie maakten het evenement tot een feestelijk samenzijn met een alternatief randje.
In Centraal Museum en in De Vechtclub was eind 2008 Blijf binnen. Sluit ramen en deuren te zien: een compilatie van het werkmateriaal en de registratie van de Zombiewalk in Overvecht en de Zombiewalk die zij enkele maanden later in een buitenwijk van Bilbao organiseerden.